Biologia rozwoju psa – co musisz o niej wiedzieć, by stać się  świadomym właścicielem i trenerem?

Jako instruktor szkolenia psów lub jako osoba, która poważnie rozważa ten kierunek kształcenia i wiąże swoją przyszłość z tym zawodem, musisz mieć świadomość tego, jak ogromną rolę w Twojej pracy odgrywa znajomość biologii rozwoju psa. To właśnie ona – poza umiejętnościami trenerskimi, znajomością metod szkolenia, zasad „psiej etykiety” czy otwartością i zrozumieniem dla potrzeb klienta – stanowi punkt wyjścia do współpracy z człowiekiem i jego psem.

Co musisz wiedzieć o rozwoju szczeniąt? Jakie zmiany następują na poszczególnych jego etapach? I co równie ważne – które momenty w życiu szczenięcia są najistotniejsze z punktu widzenia właściciela oraz trenera?

Biologia rozwoju psa – wiedza „w pigułce”

Oczywiście temat ten wart jest dokładnego przestudiowania – każdy obecny czy przyszły trener powinien być z nim mocno „zaprzyjaźniony” – ale na potrzeby tego artykułu wymienię kilka podstawowych faktów.

Rozwój psa można zasadniczo podzielić na kilka istotnych części, zwanych fazami, tudzież etapami. Różni znawcy tematu stosują różną nomenklaturę, dlatego w fachowej literaturze można znaleźć pewne rozbieżności. Koniecznie pamiętaj o tym, że pies to żywy organizm, dlatego poszczególnych etapów jego rozwoju nie możesz włożyć w sztywne ramy. Pewne przesunięcia czasowe są możliwe i wcale nie muszą świadczyć od razu o poważnych odstępstwach od normy. Duże różnice w rozwoju możesz zauważyć niejednokrotnie nie tylko w obrębie danej rasy, ale nawet jednego miotu!

Poszczególne fazy kształtują się następująco:

  1. Faza prenatalna – innymi słowy jest to czas ciąży. Dowiedzione zostało licznymi badaniami, że to, jak suka traktowana jest w ciąży, ma bezpośredni wpływ na rozwój oraz temperament jej szczeniaków.
  2. Faza neonatalna – to etap noworodkowy, który trwa od chwili narodzin, średnio do 12.-14. dnia życia.
  3. Okres przejściowy – tutaj zachodzą ogromne, bardzo widoczne z zewnątrz zmiany – etap ten trwa średnio od 12.-14. do 21. dnia życia. Przyjmuje się, że dobiega on końca z chwilą otwarcia się kanałów słuchowych.
  4. Etap socjalizacji pierwotnej – trwa od 3. do 7. tygodnia życia. W jego trakcie szczeniak „uczy się, jak być psem”, kształtuje swoją więź z matką i rodzeństwem. Zachodzi też wówczas wiele innych ciekawych zjawisk.
  5. Etap socjalizacji wtórnej – trwa od 7. do 12. tygodnia życia. To czas, w którym szczeniak zazwyczaj trafia do nowego domu. Właśnie wtedy kształtuje się więź z człowiekiem i innymi zwierzętami. Jeśli socjalizacja zostanie przeprowadzona nieprawidłowo lub w ogóle dojdzie do jej zaniechania, szczenię w przyszłości może wyrosnąć na niestabilną emocjonalnie jednostkę – lękliwą, wycofaną lub np. agresywną.
  6. Etap młodzieńczy – w jego obrębie wyróżnia się trzy fazy:
  • I faza trwa średnio od 10. do 16. tygodnia życia,
  • II faza trwa od 4. do 6. miesiąca życia,
  • III faza trwa od 6. do 12. miesiąca życia.
  1. Etap dojrzałości – pies jest już w pełni dojrzały pod względem fizycznym i emocjonalnym. W zależności od rasy i indywidualnych uwarunkowań pies osiąga ten etap pomiędzy 1. a 3. rokiem życia.
  2. Etap geriatryczny – jest to tzw. faza starości. Dotyczy psów, które ukończyły 7. rok życia.

 

Które etapy rozwoju są istotne z punktu widzenia właściciela?

Jako trener, który będzie pracował nie tylko z psem, ale (przede wszystkim!) z właścicielem czworonoga, musisz umieć przekazać mu niezbędne informacje i wskazówki do dalszego postępowania. Szczenięta trafiają często na szkolenie dopiero w wieku kilku miesięcy, ale obecnie nie jest to regułą.

Świadomość społeczeństwa w tej kwestii rośnie, dlatego coraz więcej osób dopiero planujących nabyć psa, lub mających ledwie kilkutygodniowe szczenię, zwraca się o profesjonalną poradę. Jeśli chcesz być rzetelnym i bogatym źródłem informacji, a tym samym zapewnić sobie potencjalnych klientów, poszerzaj wiedzę!

Przechodząc natomiast do rzeczy, z punktu widzenia właściciela – biorąc pod uwagę czas, w którym ma on realny wpływ na to, co się dzieje z psem, a zatem wtedy, gdy odbiera go od hodowcy – najważniejszą fazą powinna być faza socjalizacji wtórnej, czyli pomiędzy 6./7. a 12. tygodniem życia psa. Jak wspomniałam wyżej, w okresie tym kształtuje się wieź z człowiekiem oraz z innymi zwierzętami. Jest to najlepszy czas na tworzenie owej więzi, bowiem 7-tygodniowy szczeniak dysponuje zdolnością uczenia się jak dorosły pies (elektroencefalogram jak u dorosłych osobników).

Pomiędzy 8. a 10. tygodniem właściciel powinien przeprowadzać habituację, dzięki której pies ma szansę wyrosnąć w przyszłości na stabilną emocjonalnie, pewną siebie jednostkę, dobrze przystosowaną do życia. Innymi słowy, nie będzie reagował lękiem/strachem/paniką na nowe sytuacje, obce miejsca, podłoża, przedmioty, dźwięki, itp.

Właściciel musi mieć świadomość (i Twoim zadaniem jest uświadomienie go, jeśli odpowiednio wcześnie do Ciebie trafi), że około 9-10 tygodnia następuje “faza strachu”, kiedy to lęk zaczyna przeważać nad ciekawością. Jeśli w tym czasie psa spotkają jakiekolwiek złe doświadczenia (np. będzie bity, zastraszany, czy nawet “tylko” wrzucany na siłę w pewne sytuacje, co jeszcze pogłębi jego strach i wywoła silny stres), może to negatywnie rzutować na jego przyszłe życie. Wprowadzenie zmian w późniejszym czasie, choć nie jest niemożliwe, może okazać się bardzo trudne – lub niemożliwe w sytuacji, gdy niedoświadczony właściciel nie zasięgnie porady specjalisty.

Twoją rolą – jako trenera – jest wytłumaczenie właścicielowi, czym są habituacja i socjalizacja oraz jak je właściwie przeprowadzać, by pies czuł się dobrze i bezpiecznie w ludzkim świecie.

Już za tydzień druga część artykułu. Zapraszamy do lektury!